İş Sağlığı ve Güvenliği denildiğinde çoğu zaman akla ilk olarak fiziksel riskler gelir: makineler, yüksekte çalışma, elektrik, yangın. Oysa modern İSG yaklaşımı, çalışanların yalnızca bedenini değil, ruhsal ve sosyal bütünlüğünü de korumayı hedefler. Tam bu noktada, son yıllarda dünya genelinde bilinirliği artan “Signal for Help” (Yardım Sinyali), İSG açısından göz ardı edilmemesi gereken önemli bir göstergedir.
Signal for Help Nedir?
Signal for Help, özellikle şiddet, tehdit, zorla alıkonulma veya baskı altında olma durumlarında kullanılan sessiz bir el işaretidir. Tek elle yapılan bu işaret, failin fark etmesini engellerken çevredeki bilinçli bireylere açık bir mesaj verir:
“Zor durumdayım ve yardıma ihtiyacım var.”
Bu işaretin önemi, erken uyarı niteliği taşımasıdır. İSG terminolojisiyle ifade edersek:
Bu bir davranışsal risk göstergesidir.
Psikososyal Riskler: Görünmez Ama Etkili
İşyerlerinde şiddet, mobbing, tehdit ve baskı; fiziksel yaralanmalara yol açmasa bile:
- Dikkat dağınıklığı
- Stres kaynaklı iş kazaları
- Verim kaybı
- Uzun vadede meslek hastalıkları
gibi ciddi sonuçlar doğurur.
ILO ve ISO 45001 yaklaşımı, psikososyal riskleri önlenebilir riskler sınıfında ele alır. Yani bu riskler “kişisel mesele” değil, kurumsal sorumluluktur.
Signal for Help ve İSG Kültürü Arasındaki Bağ
Bu el işareti, yalnızca bireysel bir çağrı değildir. Aynı zamanda şu soruları gündeme getirir:
- Çalışanlar kendilerini güvende hissediyor mu?
- İşyeri, şiddet ve baskıya karşı net bir duruş sergiliyor mu?
- Çalışan, yardım istemenin sonuçlarından korkuyor mu?
İSG kültürü güçlü olan organizasyonlarda:
- Çalışan yardım istemekten çekinmez
- Sessiz riskler fark edilir
- Olay gerçekleşmeden önce müdahale edilir
Bu da reaktif değil, proaktif İSG yaklaşımının temelidir.
İşyeri Özelinde Ne Yapılabilir?
Bir İSG uzmanı olarak bu konuda atılabilecek somut adımlar şunlardır:
- Psikososyal risklerin risk değerlendirmesine dahil edilmesi
- Şiddet ve tacize karşı sıfır tolerans politikası
- Çalışanlara yönelik farkındalık eğitimleri
- Gizli ve güvenli bildirim mekanizmaları
- Yöneticilere özel davranışsal risk eğitimi
Ve evet, Signal for Help gibi sembollerin tanıtılması, bu farkındalığın bir parçasıdır.
Sonuç olarak İş Sağlığı ve Güvenliği, yalnızca fiziksel tehlikeleri bertaraf etmek değildir.
Bazen bir hayat, tek bir el hareketi kadar sessiz bir çağrıyla kurtulabilir.
Gerçek İSG kültürü, o eli fark edebilen sistemleri kurabilmektir.