Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Kullanımından İş Güvenliği Uzmanı Sorumlu Tutulur mu?
İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı, iş kazalarının önlenmesinde kritik bir role sahiptir. Ancak sahada sıkça tartışılan bir konu vardır:
“KKD kullanılmadığında iş güvenliği uzmanı sorumlu tutulur mu?”
Bu yazıda, mevzuatın açık hükümlerine ve uygulamadaki pratiklere dayanarak bu soruyu net bir şekilde ele alıyoruz.
İşverenin Yasal Sorumluluğu
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesi, işverenin temel sorumluluğunu açıkça belirtir:
İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.
Bu kapsamda işverenin görevleri şunlardır:
- Uygun KKD’leri temin etmek
- Çalışana ücretsiz vermek
- Kullanımını zorunlu kılmak
- Uygulamasını denetlemek
- Uygun olmayan KKD’leri yenisiyle değiştirmek
Ayrıca Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği de KKD’nin temini ve kullanımının sağlanmasını doğrudan işverene yükler.
Çalışanın Sorumluluğu
Kanunun 19. maddesine göre çalışanların da açık bir yükümlülüğü vardır:
- Kendilerine verilen KKD’yi doğru şekilde kullanmak
- Koruyucuları amaç dışı kullanmamak
- Eksikleri işverene bildirmek
Dolayısıyla KKD takmayan çalışan öncelikle kendi yükümlülüğünü ihlal eder.
İş Güvenliği Uzmanının Rolü ve Sorumluluğu
İş güvenliği uzmanı, KKD kullanılmamasından doğrudan sorumlu değildir.
Uzmanın sorumluluğu, profesyonel görev alanıyla sınırlıdır. Bu görevler:
- Risk değerlendirmesi yapmak
- KKD gerektiren riskleri belirlemek
- Eğitim vermek ve belgelendirmek
- Saha gözetimleri ile uygunsuzlukları görmek
- Uygunsuzlukları raporlamak
- İşvereni yazılı olarak uyarmak
Uzman, uygunsuzlukları tespit ettiği halde yazılı olarak bildirmemiş,
uygun KKD tespiti yapmamış veya eğitimleri belgelendirmemişse hukuki olarak sorumluluk paylaşılabilir.
Ancak her durumda uygulamanın sağlanması ve zorla kullanımın kontrolü işverenin sorumluluğundadır.
Uzman Ne Zaman Sorumlu Tutulabilir?
İş güvenliği uzmanının yükümlülüğü, ihmali ispatlanabilir durumlarda gündeme gelir:
- KKD kullanılmamasını fark ettiği halde kayıt altına almamışsa
- İşverene yazılı bildirim yapmamışsa
- Eğitim vermemiş veya eksik belgelemişse
- Risk değerlendirmesinde KKD gerektiren riskleri işlememişse
- Kasten görevi ihmal ettiği kanıtlanmışsa
Bu durumlar dışında uzman, KKD kullanımından dolayı cezai veya idari olarak sorumlu tutulamaz.
Uzmanın Kendini Güvence Altına Alması İçin Öneriler
Profesyonel iş güvenliği yaklaşımı, doğru kayıt yönetimiyle güçlenir. Uzmanlar için kritik güvence adımları:
- Saha denetimlerinde KKD uygunsuzluklarını yazılı olarak kayıt altına almak
- İşverene resmi yollarla bildirim yapmak (mail, EBYS, yazı, WhatsApp kayıtlı belge)
- KKD eğitimlerini düzenlemek ve imza ile belgelendirmek
- Risk değerlendirmesinde tüm KKD gereksinimlerini açık şekilde belirtmek
- Tekrarlayan uygunsuzluklarda tutanak veya fotoğrafla delil oluşturmak
Bu kayıtlar, uzmanı her durumda hukuki olarak korur.
Sonuç olarak
KKD kullanımının sağlanmasından ve uygulatılmasından işveren sorumludur.
KKD’yi takmamak çalışan yükümlülüğünün ihlalidir.
İş güvenliği uzmanı ise sadece görev tanımındaki danışmanlık, eğitim ve bildirim yükümlülüklerini yerine getirmediği durumda sorumluluk altında olabilir.
Kısacası:
“İş güvenliği uzmanı KKD kullanımından doğrudan sorumlu değildir;
uzman, sadece kendi profesyonel görevlerini yerine getirmekten sorumludur.”